โรคต้อหิน (Glaucoma)
อาการของโรคต้อหิน
เนื่องด้วยต้อหินเป็นโรคที่ไม่แสดงอาการในระยะแรกเริ่ม ทำให้คนทั่วไปมักไม่ทราบว่ามีอาการโรคต้อหิน และมาทราบหลังจากเริ่มสูญเสียการมองเห็นไปแล้ว ดังนั้นสัญญาณที่บ่งชี้โรคต้อหิน มีดังนี้
อาการปวดรุนแรงในลูกตา บางกรณีอาจปวดมากจนทำให้เกิดคลื่นไส้อาเจียน
อาการตาแดงหรือตาพร่ามัว มีการมองเห็นแย่ลง
กระจกตาบวมหรือขุ่น
ความดันตาเพิ่มขึ้นทันที
เมื่อมองไปที่ดวงไฟ จะเห็นแสงทรงกลดรอบดวงไฟ
มักมีอาการไวต่อแสงอย่างรุนแรง ซึ่งเกิดจากความดันตาที่สูงขึ้น
ปัจจัยเสี่ยงต่อโรคต้อหิน
มีประวัติบุคคลในครอบครัวเป็นต้อหิน โดยเฉพาะพ่อแม่ พี่น้อง
เป็นผู้มีอายุมากกว่า 40 ปีขึ้นไป
มีค่าความดันลูกตาสูง
เป็นโรคที่มีผลต่อระบบหลอดเลือด เช่น โรคหัวใจ โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน หรือโรคที่ทำให้หลอดเลือดอักเสบเรื้อรัง
เป็นโรคปวดหัวไมเกรนหรือมีภาวะปวดปลายนิ้วมือนิ้วเท้าอย่างรุนแรง เนื่องจากเส้นเลือดหดตัวไวต่อภาวะอุณหภูมิต่ำ
เป็นผู้ใช้ยาสเตียรอยด์ติดต่อกันเป็นเวลานาน
สายตาสั้นหรือยาวมาก โดยคนที่สายตาสั้นมากๆ จะมีโอกาสเสี่ยงเป็นโรคต้อหินชนิดมุมเปิดมากกว่าปกติ ส่วนคนที่สายตายาวมากๆ จะมีโอกาสเป็นต้อหินชนิดมุมปิด
เคยประสบอุบัติเหตุที่กระทบต่อลูกตาโดยตรงหรือเป็นโรคตาบางชนิด
ประเภทของต้อหิน
ต้อหินมุมปิด : เกิดจากความผิดปกติของโครงสร้างลูกตา ทำให้เกิดการอุดกั้นของน้ำเลี้ยงภายในลูกตา หากมีอาการเฉียบพลันจะมีอาการปวดตา ตาแดง ตามัว เมื่อมองไปที่ดวงไฟจะเห็นวงกลมจ้ารอบดวงไฟ อาการอาจรุนแรงถึงขั้นทำให้คลื่นไส้อาเจียน หากไม่ได้รับการรักษาตาจะบอดอย่างรวดเร็ว แต่หากมีอาการแบบเรื้อรัง ผู้ป่วยมักไม่ทราบอาการ เนื่องจากมีอาการปวดเพียงเล็กน้อยเท่านั้น และมักได้รับการรักษาทั่วไปโดยไม่ทราบว่าเป็นเป็นต้อหิน
ต้อหินมุมเปิด : เป็นต้อหินชนิดที่พบได้บ่อย เกิดจากความผิดปกติของเนิ้อเยื่อส่วนที่ทำหน้าที่กรองน้ำหล่อเลี้ยงลูกตาทำให้ความดันตาเพิ่มสูงขึ้น ส่งผลให้ขั้วประสาทตาถูกทำลาย ต้อหินชนิดนี้มักไม่แสดงอาการให้เห็น แต่สายตาจะค่อยๆมัวลง อาจสังเกตถึงการเปลี่ยนแปลงในระยะเป็นเดือนหรือเป็นปี โดยทั่วไปต้อหินมุมเปิดสามารถควบคุมได้ หากได้รับการวินิจฉัยและรักษาที่ถูกต้อง แต่หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงทีอาจทำให้ตาบอดได้ในที่สุด
ต้อหินแทรกซ้อน : เกิดเนื่องจากความผิดปกติอย่างอื่นของดวงตา เช่น การอักเสบ อุบัติเหตุที่เกิดต่อดวงตา หรือการใช้ยาหยอดตาบางชนิด
ต้อหินแต่กำเนิด : เกิดในทารกหรือเด็ก โดยเกิดจากการถ่ายทอดทางพันธุกรรม มักพบการเกิดร่วมกับความผิดปกติตั้งแต่แรกคลอดของดวงตา ต้อหินชนิดนี้มักพบได้น้อยแต่อาการค่อนข้างรุนแรงและควบคุมได้ยาก หากไม่ได้รับการรักษาแต่แรกมักจะทำให้ตาบอด
การรักษาโรคต้อหิน
ในการวินิจฉัยหาโรคต้อหิน จักษุแพทย์จะทำการตรวจโดยละเอียด ทั้งการสอบถามประวัติทางร่างกาย วัดค่าสายตา วัดความดันภายในลูกตา ตรวจขั้วประสาทและจอตา การตรวจดูมุมตาด้วยเลนส์สัมผัสพิเศษ รวมถึงการตรวจวัดลานสายตา ในกรณีที่ผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นต้อหิน จะสามารถรับการรักษาได้หลายวิธี ดังนี้
รักษาด้วยยา → เป็นวิธีการรักษาขั้นต้นในการควบคุมอาการระยะแรกของโรค ส่วนใหญ่มักอยู่ในรูปของยาหยอด โดยจักษุแพทย์จะพิจารณาการให้ยาจากการตอบสนองต่อการรักษาทีละขั้น บางครั้งอาจจำเป็นต้องให้ยารับประทานด้วย การออกฤทธิ์ที่สำคัญคือการลดความดันลูกตา
รักษาด้วยเลเซอร์ → การใช้เลเซอร์จะขึ้นอยู่กับชนิดของต้อหินที่เป็น การรักษาด้วยวิธีนี้เป็นวิธีที่ง่ายและใช้เวลาไม่นาน แต่ผลการรักษาอาจไม่แน่นอนขึ้นอยู่กับชนิดของต้อหิน มักใช้การรักษาด้วยยาควบคู่ไปด้วย
รักษาด้วยการผ่าตัด → จะใช้วิธีนี้ก็ต่อเมื่อการรักษาด้วยยาหรือเลเซอร์ไม่ได้ผล เพื่อรักษาและฟื้นฟูสายตาจากต้อหิน โดยข้อบ่งชี้ของการผ่าตัดจะขึ้นอยู่กับชนิดและความรุนแรงของโรค รวมถึงภาวะทางตาอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น ต้อกระจก
ข้อแนะนำสำหรับผู้ป่วยโรคต้อหิน
ผู้ป่วยควรใช้ยาหยอดตาและยารับประทานตามคำแนะนำของจักษุแพทย์อย่างเคร่งครัด ไม่หยุดการใช้ยาเอง
ผู้ป่วยไม่ควรรอจนยาหมด ควรมียาไว้เผื่อเกิดสถานการณ์ฉุกเฉิน
ผู้ป่วยควรไปตามที่จักษุแพทย์นัด เพราะการตรวจเป็นระยะๆ เป็นสิ่งจำเป็นเนื่องจากอาจต้องมีการปรับเปลี่ยนยาหรือต้องตรวจลานสายตาเพิ่ม
ผู้ป่วยควรแจ้งให้จักษุแพทย์ทราบหากมีโรคประจำตัว หรือกำลังใช้ยาเพื่อรักษาโรคหัวใจหรือความดันโลหิตสูง
ผู้ป่วยไม่ควรซื้อยาหยอดตาที่ไม่ได้ผ่านการพิจารณาจากจักษุแพทย์มาใช้เอง
ยาหยอดบางชนิดอาจทำให้เป็นโรคต้อหิน เช่น สเตียรอยด์
เนื่องจากโรคต้อหินมีส่วนเกี่ยวข้องทางพันธุกรรม ผู้ป่วยควรแนะนำให้สมาชิกในครอบครัว โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุเกิน 40 ปี มารับการตรวจต้อหินเพื่อวินิจฉัยและรักษา